معرفی و چارچوب پروژه
پروژه «طرح ایمن سازی معدن زغالسنگ هجدک کرمان» در سال ۱۳۸۵ برای شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران و در محدوده هجدک کرمان، کرمان، ایران تعریف شد. موضوع پروژه در گروه زیست محیطی،ایمنی و بهداشت قرار میگیرد و دامنه ثبتشده آن شامل مطالعات زیست محیطی و ایمنی و بهداشت در معادن است. این ترکیب خدمات، زنجیرهای از شناخت اولیه تا جمعبندی و ارائه مبنای تصمیمگیری فنی را پوشش داد.
رویکرد اجرایی و برنامه مطالعات
محور فنی این پروژه بر شناسایی مخاطرات، ارزیابی شرایط ناایمن و کنترل ریسکهای عملیاتی استوار بود. بررسی سامانه تهویه، پایداری فضاهای زیرزمینی، گازخیزی، مسیرهای دسترسی و فرار، تجهیزات حفاظت فردی، رویههای مجوز کار و آمادگی واکنش در شرایط اضطراری، اجزای اصلی یک ممیزی HSE معدنی را تشکیل میدهند. یافتهها بر اساس شدت پیامد و احتمال وقوع اولویتبندی میشوند تا اقدامات اصلاحی از کنترلهای مهندسی تا اصلاح دستورالعملها و آموزش نیروی انسانی، قابلیت پیگیری و ارزیابی مجدد داشته باشند.
برداشتهای میدانی و تولید دادههای پایه
دادههای پایه از طریق بازدید نظاممند کارگاهها، مصاحبه با مسئولان و کارکنان، بررسی سوابق حوادث و شبهحوادث و بازبینی دستورالعملهای بهرهبرداری و نگهداری گردآوری شدند. وضعیت تهویه، نگهداری تونل، شبکه برق، ماشینآلات، انبار مواد، تجهیزات پایش گاز، مسیرهای فرار و امکانات امداد و نجات در چکلیستهای قابل ردیابی ثبت شد. مستندات تصویری و مکانی هر عدمانطباق در کنار الزامات قانونی و رویههای پذیرفتهشده معدنکاری قرار گرفت تا ارزیابی ریسک بر شواهد میدانی متکی باشد.
تحلیلهای تخصصی و توسعه مدل فنی
تحلیل دادهها با تشکیل رجیستر مخاطرات و امتیازدهی ریسک بر پایه احتمال وقوع، شدت پیامد و میزان مواجهه انجام شد. علل مستقیم و ریشهای عدمانطباقها از یکدیگر تفکیک و کنترلهای موجود از منظر اثربخشی ارزیابی شدند. سپس برای ریسکهای غیرقابلقبول، سلسلهمراتب کنترل شامل حذف، جایگزینی، کنترل مهندسی، کنترل اداری و تجهیزات حفاظت فردی بهکار گرفته شد. خروجی تحلیل، برنامه اقدام اصلاحی اولویتبندیشده با مسئول اجرا، زمان هدف و شاخص بستهشدن اقدام بود.
کنترل کیفیت، هماهنگی و مدیریت ریسک
کنترل کیفیت در تمام زنجیره تولید داده، از طراحی برداشت تا ورود اطلاعات و تفسیر نهایی، مورد توجه قرار گرفت. نامگذاری یکتا، کنترل مختصات، ثبت فراداده، بازبینی نتایج آزمایشگاهی و تطبیق جداول با نقشهها، قابلیت ردیابی اطلاعات را حفظ میکند. ملاحظات HSE، دسترسی به محدوده، حفاظت از نمونهها و مدیریت تغییرات نیز در برنامه عملیات لحاظ شدند. به این ترتیب، تصمیمهای تخصصی پروژه نه بر مشاهدات منفرد، بلکه بر مجموعهای مستند از دادههای کنترلشده و قابل ممیزی استوار شدند.
جمعبندی و تحویلدادنیهای پروژه
برآیند پروژه، گزارش ممیزی یا مطالعه ایمنی، رجیستر مخاطرات، فهرست عدمانطباقهای مستند و برنامه اقدامات اصلاحی اولویتبندیشده است. این مجموعه به شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران امکان میدهد مسئولیت، زمانبندی و وضعیت رفع هر مخاطره را پیگیری و اثربخشی کنترلها را در بازدیدهای بعدی ارزیابی کند. ثبت روش ارزیابی، حدود بررسی و شواهد هر یافته، قابلیت ممیزی گزارش را حفظ میکند و مبنایی برای ارتقای مستمر نظام HSE و کاهش ریسک عملیاتی فراهم میآورد.
